Monday, October 26, 2026

තථ්‍යය අතථ්‍යය හමුවන සීමාවේ - Reality and virtuality


තථ්‍ය ලොවක තථ්‍යය යළි       හමුවී

අදිසි දැති රෝද කැරකෙනු       දිටිමී

මායා ප්‍රතිරූ විනිවිද              පෙනුණී

විභූතිමත් රූ බොල් වී              බිඳුනී


තථ්‍යය අතථ්‍යය හමුවන                  රේඛාවේ

කෙළවර සොයා යද්දියි සිත             ඉකිලෑවේ

දැනුමත් නොදැනුමත් අතරිනි මග        කීවේ

රුදු බව කෙතරම් ද නොදනිමි          මායාවේ


තථ්‍යය අතථ්‍යය හමුවන                 සීමාවේ

බොල් පිළිරූ බිඳුනු ඉතිහාසය        සැඟවේ

යළි යළි නැවුම් මායා ප්‍රතිරූ             මතුවේ

කාලය ලියයි නව මායාවක              උරුමේ


පසුබිම:

සමහර විට, අප දකින දෙය යථාර්ථය නොව, යථාර්ථය විසින් නිර්මාණය කළ අතථ්‍ය ප්‍රතිරූපයක් පමණි. සැඟවුණු යාන්ත්‍රණයක් දැකීමෙන් ප්‍රතිරූප බිඳී යයි. එහෙත් ඒ බිඳවැටීමේ ඉතිහාසය කාලයත් සමඟ සැඟවී යන අතර, පැරණි ප්‍රතිරූප වෙනුවට අලුත් ප්‍රතිරූප බිහි වෙයි. එහෙත් එතැනින් සියල්ල අවසන් නොවේ. හෙළි වූ යථාර්ථයත්, අප තවමත් නොදන්නා දේත් අතර සීමාව සොයන සිතිවිලි, ගමන ඉදිරියටම ගෙනයයි. 

එබැවින් මෙය එක් පුද්ගලයෙකු පිළිබඳ විනිශ්චයක් හෝ එක් සිදුවීමක් පිළිබඳ සම්පූර්ණ පැහැදිලි කිරීමක් නොවේ. මෙය යථාර්ථයේ එක් කොටසක් හෙළි වූ පසු, දැනුම සහ නොදැනුම අතර ඉතිරි වන පරතරයත්, සත්‍යය සොයා යන මසිතේ නොනිමෙන ගමනත් පිළිබඳ කතිකාවකි.

Image from : https://i.pinimg.com/736x/99/10/8e/99108e84837865b18ea727af2ee8911a.jpg

6 comments:

  1. පී ජයසිංහ-අගලවත්තOctober 26, 2026 at 4:59 PM

    මේක ඇත්ත. අපි ගොඩක් විස්වාස කරන කෙනෙක් අපිට ද්‍රෝහී උනාම , පිටුපා ගියාම සිතෙනවා අපි කොයිතරම් මුලාවකද ඉන්නේ කියලා. මේ ලෝකයම මුලාවක්.

    ReplyDelete
    Replies
    1. මේක කෙනෙක් හිත රිදවා යාමක් ගැන පෞද්ගලික අත්දැකීමක් නෙවෙයි. ඉතා විශාල පරාසයක් පැතිරුණ පුළුල් සිදුවීමක් සම්බන්ධව මම නොදැන සිටි දේවල් යම් ප්‍රමාණයක් දැනගැනීමට සිදුවීම නිසා ඇති වුණ සිතිවිලි දාමයක්... "තථ්‍ය ලොවක තථ්‍යය යළි හමුවී"

      Delete
  2. අන්තිමට අපි දකින යතාර්ථයත්, අපේ මොලේ ඇතුලෙ සිද්ධ වෙන විද්‍යුත් තරංග පලහිලව්වක් උනහම...

    ReplyDelete
    Replies
    1. හැම සිතිවිල්ලක් ම මොළය ඇතුළෙ සිද්ද වෙන විද්‍යුත් තරංග පළහිලව්වක් විතරයි කියල දැනගත්ත කියල මිනිස්සු කාටවත් තමන්ගෙ සිතිවිලි සම්පූර්ණයෙන් පාලනය කරන්න බෑ නෙ.. මට හිතෙන එක මට නතර කරන්නත් බෑ.

      Delete
  3. මම නම් හිතන්නේ මෙතැන තියෙන මූලිකම ප්‍රශ්නය තමයි අපි යථාර්ථය කියලා හඳුන්වන්නේ ඇත්තටම මොකක්ද කියන එක.

    අපේ සියලුම දැනුම ගොඩනැඟිලා තියෙන්නේ අපට දකින්න, අහන්න, දැනෙන්න සහ අත්විඳින්න පුළුවන් දේවල් ඇසුරෙන්. බෞද්ධ දර්ශනයේ කියන විදියට ඇස, කන, නාසය, දිව, කය සහ මනස කියන සළායතන හරහා අපට ගෝචර වන දේවල් තමයි අපි ලෝකය විදියට හඳුනාගන්නේ. නමුත් ඒ ඉන්ද්‍රියයන්ට ගෝචර නොවන දේවල් මේ ලෝකයේ තවත් කොපමණ තිබිය හැකිද?

    මේකට හොඳම උදාහරණයක් තමයි ශබ්දය. සාමාන්‍යයෙන් මිනිස් කනට ඇහෙන්නේ හර්ට්ස් 20ත් 20,000ත් අතර සංඛ්‍යාත පරාසයක ශබ්ද විතරයි. නමුත් බල්ලන්ට, වවුලන්ට වගේ සතුන්ට අපට නොඇසෙන ඉහළ සංඛ්‍යාතවල ශබ්දත් ඇහෙනවා. එතකොට අපට නිහඬයි කියලා දැනෙන පරිසරයක් තවත් සතෙකුට ශබ්දවලින් පිරුණු පරිසරයක් වෙන්න පුළුවන්. අපට නොඇසුණු පමණින් ඒ ශබ්ද නොපවතිනවා කියලා කියන්න බැහැනේ.

    ඒ වගේම තමයි අපට පෙනෙන ආලෝකයත්. විද්‍යුත් චුම්බක වර්ණාවලියේ ඉතාම කුඩා කොටසක් විතරයි අපේ ඇසට පෙනෙන්නේ. නමුත් ඒ සීමාවෙන් එහා තවත් බොහෝ දේවල් පවතින බව විද්‍යාවෙන් අපි දන්නවා.

    එතකොට අපි යථාර්ථය කියලා හිතාගෙන ඉන්නේ අපේ ඉන්ද්‍රියයන්ගේ සීමාවන් ඇතුළේ අපට ලැබෙන අත්දැකීම් ඇසුරෙන් ගොඩනඟාගත් අවබෝධයක් නේද? සැබෑ යථාර්ථය ඊට වඩා බොහෝ වෙනස් දෙයක් වෙන්න පුළුවන්. සමහර විට අපි උපකල්පනය කරන ආකාරයේ ස්වාධීන, ස්ථිර යථාර්ථයක් නොතිබෙන්නත් පුළුවන්.

    බෞද්ධ දර්ශනය තුළත් මේ ගැන ඉතා ගැඹුරින් සාකච්ඡා කරලා තියෙනවා. විශේෂයෙන්ම නාගාර්ජුන හිමියන්ගේ මධ්‍යමක දර්ශනයේ එන ශූන්‍යතා සංකල්පය මෙතැනදී මට මතක් වෙනවා. එහිදී කියන්නේ සියල්ල සරලව මායාවක් හෝ කිසිවක් නොපවතින බවක් නොවෙයි. අපි ස්වාධීන, ස්ථිර පැවැත්මක් තියෙනවා කියලා හිතන දේවල් පවා හේතු ප්‍රත්‍යයන් මත රඳා පවතින බවයි.

    මට නම් හිතෙන්නේ මෙතැන තියෙන ලස්සනම දාර්ශනික අදහස තමයි අපි දන්නා දේට වඩා නොදන්නා දේ බොහෝ විය හැකි බව පිළිගැනීම. ඒ නිසාම අපි අද සත්‍යය කියලා පිළිගන්නා දෙයක් හෙට අලුත් දැනුමක් හමුවේ වෙනස් වෙන්න පුළුවන්.

    හැබැයි එයින් අද අපි දන්නා සියල්ල බොරුයි කියලා අදහස් වෙන්නේ නැහැ. අපේ දැනුම සීමිත බවත්, ඒ සීමාවන් විද්‍යාවෙන්, තර්කයෙන් සහ විචාරශීලී චින්තනයෙන් තව තවත් පුළුල් කරගන්න පුළුවන් බවත් තමයි එයින් පැහැදිලි වෙන්නේ.

    ඒ අර්ථයෙන් ගත්තම සත්‍යය සොයා යෑම කියන්නේ එක් ප්‍රතිරූපයක් බිඳ දමා තවත් ප්‍රතිරූපයක් ගොඩනැඟීමෙන් අවසන් වන ගමනක් නෙවෙයි. අපි දන්නා දේත් නොදන්නා දේත් අතර සීමාව නිරන්තරයෙන් ප්‍රශ්න කරමින් ඉදිරියට යන නොනිමෙන ගවේෂණයක් කියලයි මට හිතෙන්නේ.

    ReplyDelete
    Replies
    1. ඔයාගේ සටහනත් එක්ක ගියොත් ඇත්තටම මම මේ කතා කරන්නෙ ශ්‍රව්‍ය, දෘශ්‍ය සීමාවේ තිබිලත් මම කිසිසේත්ම අවබෝධ නොකරගත් දෙයක් ගැන.
      ඉතා විශාල පරාසයක පැතිරුණ පුළුල් සිදුවීමක් සම්බන්ධව මම නොදැන සිටි දේවල් යම් ප්‍රමාණයක් දැනගැනීමට සිදුවීම නිසා ඇති වුණ සිතිවිලි දාමයක්.
      ඇත්තෙන්ම කියතොත් මේක ලියන අවස්ථාවෙත් මම ඒක තනියම අවබෝධ කරගත්ත නෙවෙයි. එක් පුද්ගලයෙක් මට යම් විස්තරයක් පැහැදිලි කරන්න තීරණය කළා. ඒ කෙනා දන්න තරමින්. එතකොට දැනුම සහ නොදැනුම අතරිනුත් අපි සත්‍යය කියල දකින දේවල්, විශේෂයෙන්ම ගොඩනගාගත් ප්‍රතිරූප බිඳෙනව මට තේරුණා. ඒත් ඒ අවසානය නෙවෙයි කියලත් හිතුණ.
      ශුන්‍යතා සංකල්පය මම අහල තියෙනව. හැබැයි මම අහල තියෙන්නේ ශුන්‍යතාවය අත් විඳින්න පුළුවන් නම් සිතේ සිතිවිලි කිසිවක් ඒ මොහොතේ නෑ කියල. ඒක අපිටත් සුළු වෙලාවකට අත්විඳින්න පුළුවන්, නමුත් ඒ ශුන්‍ය මනස පවත්වා ගෙන යන්න නම් රහත් ඵලය ලබන්න ඕනෙ කියල. මේක මම අහපු දෙයක් - ඒ නිසා මම හරියටම නිවැරදි ද කියල දන්නෙ නෑ.

      Delete

මිහිරි මතක අරන් යන්න...ඔබෙ සටහන තබායන්න...

එය එසේ වුණි නම්...What if ?

අවිනිශ්චිතතාව සිය පැවැත්ම තුළ සදාකල් පවතින විචල්‍යක් ලෙසින් පැවතීම ම මානවයා ඇතුළු සියලු සත්වයන්ට ම පොදු වූවක්. අනාගතය දැකීමේ හැකියාව මිනිසාට...