Locus of control - තම ජීවිතයේ සිදුවීම්වල ප්‍රතිඵල කෙරෙහි, තමන්ගේ බලපෑමෙන් ඔබ්බෙහි වන බාහිර බලවේගවලට වඩා තමන්ටම පාලනයක් ඇතැයි පුද්ගලයන් විශ්වාස කරන මට්ටම ලෙස අර්ථ ගැන්වෙයි.
එය, අපගේ ජීවිතය හා සබැඳි සිදුවීම් හා අවස්ථා කෙරෙහි අප සතු පාලනය පිළිබඳ හැඟීම සහ අප ඒ පිළිබඳ ව භාර ගන්නා වගකීම, එසේත් නැත්නම්, අභ්‍යන්තර (තමාගේ ජීවිතය තමාටම පාලනය කළ හැකි බවට වන විශ්වාසය) හෝ බාහිර (තමාට කිසිදු බලපෑමක් කළ නොහැකි බාහිර සාධක මගින් හෝ අහඹු සිදුවීම් හෝ දෛවය මගින් ජීවිතය පාලනය වන බවට වන විශ්වාසය) ලෙස සංකල්පගත කෙරේ.
අභ්‍යන්තරව පාලනය පිළිබඳව විශ්වාසය තබන මිනිසුන් තම ජීවිතයේ සිදුවීම් පිළිබඳව වගකීම තමා අත ඇතැයි ද, එ නිසා ජය පරාජය යන දෙකම තමා විසින් කරන ලද ක්‍රියා හා එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස භාරගනී.
බාහිර පාලනය පිළිබඳ විශ්වාසය වැඩි මිනිසුන් එහි වගකීම අනෙක් මිනිසුන් හෝ පාලනය කළ නොහැකි කාරණා වෙත භාර කරති. එය විභාගයක් අසමත් වීමේ වගකීම අනෙකෙකු වෙත පවරන තැන සිට ජීවිතය සාර්ථක කරගැනීම සඳහා නොපෙනෙන බලවේගවල පිහිට යැදීම දක්වා වන බොහෝ ක්‍රියාවන් විය හැක.
අභ්‍යන්තර පාලනය පිළිබඳ දැඩි විශ්වාසයක් දරන මා ජීවිතයේ බොහෝ අවස්ථාවල මගේ ජීවිතය හැඩගස්වා ගැනීම කෙරෙහි බලාපොරොත්තු තැබුවේ මා මතම ය. එනිසා ම යමක් වැරදුණු විට එහි වගකීම ද මා ම දැරීම ද පුරුද්දක් ම විය.
එදා එය ශක්තිමත් බවේ සලකුණක් ලෙස දුටු මට අද ඒ පිළිබඳව ප්‍රශ්න කිරීමේ සිතක් පහළ වී තිබෙයි. ඊට හේතු වී ඇත්තේ මගේ ද, මට ඉතා සමීප මිතුරන් කිහිප දෙනෙකු ගේ ද ජීවන අත්දැකීම්ය. තමා විසින් තමා අවට සිදුවන සිදුවීම් පාලනය කිරීමට අපහසු අවස්ථා කිහිපයක් දෙසම බලා ඉන්නට අද මට සිදුව ඇත.
මා විසින් ද වෛද්‍යවරුන් විසින් ද සිදු කළ හැකි කිසිවක් නොමැති වූ ශාරීරික හා මානසික අපහසුතා පරිසරය විසින් සුවපත් කරනු අත්විඳීමෙන් ද, කළ හැකි කිසිවක් නොපෙනෙන මොහොතක දෙවියන් යදින සිතක් පහළ වීමෙන් ද, අභ්‍යන්තර පාලනය පිළිබඳ සංකල්පය බැහැර නොවුණ ද, බාහිර පාලනය පිළිබඳ සංකල්පය මසිත රෝපණය වන්නට පටන් ගෙන තිබෙයි.
ජීවිතය අභ්‍යන්තර පාලනය හෝ බාහිර පාලනය ලෙස වෙන් කළ හැකි දෙයක් නොව, විටින් විට වෙනස් වන, එම අන්ත දෙක අතර නිරන්තරයෙන් ගොඩනැගෙන සමතුලිතතාවක් විය හැකියයි මට සිතේ.
අභ්‍යන්තර පාලනය පිළිබඳ හැඟීම ප්‍රබල ව මසිත තිබිය දී ද, සොබාදහමේ බලය සහ එහි නීතිය පිළිබඳ හැඟීම මසිත කුඩා කල සිට ම රැඳී පැවතිණ.
මේ සා සංකීර්ණ ජෛව පද්ධතියක් නිර්මාණය කළ සොබාදමට එය පරිපූර්ණ කිරීමේ අවස්ථාව හිමිවන්නට ඇති නමුත්, එවන් පරිපූර්ණ ලොවක් තැනීම තෝරා නොගන්නට ඇති බව මට සිතිණ.
කඳු අතර පටු මගක තනිව ඇවිද යද්දී හෝ පාළු අඳුරු රාත්‍රියක අපමණ තරු ගැවසෙන සුවිසල් අහස දෙස බලා සිටියදී, මේ විසල් විශ්වය තුළ අනන්ත බලවේග විසින් සියල්ල පාලනය වනු ඇතැයි මට සිතී ඇත.
අභ්‍යන්තර පාලනය හා බාහිර පාලනය පිළිබඳ ඉතාම ගැඹුරු පාඩම මට කියා දුන්නේ, අයාලේ යන බළල් තඩියෙකි. සතියක් මා නිවසේ නොසිටීම ට දඬුවමක් වශයෙන් ඌ ද සති දෙකක් නිවස අසළින් ද ගමන් කොට, නිවසට නොපැමිණ සිට, කිසිවක් නොවුණ ලෙසින් අද උදෑසන යළිත් නිවසට පැමිණ සිටී. දින ගණනාවකට පසු නිවසට පැමිණ, තමාගේ ස්ථානය තිබූ ලෙසින්ම ඇති බව විශ්වාස කර ආහාර ද ගෙන ඌ පුරුදු පරිදි සුව සේ නිදයි. අභ්‍යන්තර පාලනය පිළිබඳ ව ඌ දරන මතය කුමක් වුවත්, සොබාදම විසින් තමා පිළිබඳව, තමාට පාලනය කළ හැකි දේ පිළිබඳව, කෙතරම් විශ්වාසයක් ඌට ලබා දී ඇති දැයි මා කල්පනා කළේ ඌට ආහාර ලබාදෙන අතරය.
අභ්‍යන්තර පාලනය හා බාහිර පාලනය අතර මගේ සිත තුළ ම සිදුවන මත ගැටුම අතරම මා සිහිපත් කරන්නේ ජීවිතය තමා විසින් පාලනය කිරීමට නම් බැඳීම් ඉතා අඩු විය යුතු බවයි. බැඳීම් වැඩිවන තරමට ඉතාම නිවැරදි යැයි සිතෙන හෝ තමාට ඉතාම පහසුව ගෙනෙන තීරණය ගැනීමේ අවස්ථාව සීමා කෙරෙයි.
නමුත් බැඳීම් නැති ලොවක පාලනය තමන් සතුවීමට වඩා සෙනෙහසින් බැඳුණ ලොවක පාලනය අහිමි වීම ද ජීවත්වීම ම වෙයි.
ඒ මගේ හැඟීමයි.
නමුත්, මනෝවිද්‍යා අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රය තුළ අනේකවිධ පර්යේෂණයන්ට භාජනය වෙමින් අභ්‍යන්තර හා බාහිර පාලනය පිළිබඳ සංකල්පය විච්ඡේදනය වෙමින් ඉදිරියට ඇදෙයි.
Image from:https://untoday.org/the-power-equilibrium/
